लोकमन्त्र

Back to homepage
दृष्टिकोण लोकमन्त्र

संविधान र द्वन्द्व : बहुजातीय नेपालमा एकजातीय संघीयता

संघीयता भनेको प्रायःजसो द्वन्द्व व्यवस्थापन गर्नका लागि ल्याइन्छ तर नेपालमा संघीयता ल्याउने बित्तिकै जातीय द्वन्द्व झन् भड्किन थालेको छ । यो कार्यपत्रले यस्तो किन भयो भन्ने प्रश्नको जवाफ दिन खोजेको

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

नेपालको संविधान समावेशी कि भारतको ?

  धेरैजसो सीमान्तकृत समुदायका सदस्यहरुका लागि नेपालको सातौं संविधान भारतको साढे ६ दशक पुरानो संविधानभन्दा असमावेशी रहेको छ : कसरी ?   नेपालको सातौं संविधानमा आदिवासी, दलित र महिलाका लागि

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

नेपालमा संवैधानिक अस्थिरता

  आश्विन ५, २०७२ : दक्षिण एसियामा सबैभन्दा बढी संवैधानिक अस्थिरता यहाँको सबैभन्दा पुरानो राज्य नेपालले खेपेको छ । ६८ वर्ष लामो संवैधानिक इतिहासमा नेपालले ६ थान संविधान (२००४, २००७,

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

सभासदलाई समुदायको ह्विप लगाउँ : आन्दोलन बलियो बनाउने उपाय

  नेपालमा लोकतन्त्रको नाममा बहुमतवाद हाबी भइरहेको छ । अर्थात् बहुमतले जे गर्दा पनि हुन्छ भन्ने गलत सोचको विकास भएको छ । लोकतन्त्रमा सामान्यतया बहुमतको कदर गरिन्छ, तर बहुमतले अल्पसंख्यकको

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

योभन्दा अर्को नौटंकी के होला ?

  ‘सहभागिता’ शब्द अहिले विश्वभरि नै लोकप्रिय बन्न पुगेको छ । र, यो देखाउने दाँतजस्तो पनि बन्न पुगेको छ । नेपालमा पनि जनताको राय सुझाव संकलन र त्यसको आधारमा मस्यौदामा

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

संघीयतामा जोड्ने कडी

  नेपालको सीमापारि आदिवासी जनजाति, दलित र अल्पसंख्यकहरू सक्षम हुने, तर सीमापारि उनीहरू नै योग्य हुन नसक्ने दाबी वस्तुसम्मत हुनै सक्दैन । (भाग ५) नेपालमा जातीय पहिचानको आधारमा संघीयता बन्यो

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

पहिले मधेशी कि नेपाली ?

“म थारु पनि हुँ र नेपाली पनि हुँ” भन्नु बहुराष्ट्रिय राज्य माग गर्ने समुदायको दाबी हो । (भाग ४) संघात्मक राज्य निर्माण आफैमा लामो प्रक्रिया पनि हो । यही प्रक्रियामा

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

राज्य, राष्ट्र र राष्ट्रियतामा सुधार

स्वायत्तता खोज्ने साना समुदायमा लेप्चादेखि ठूला समुदायमा मैथिलीभाषीसम्मले स्वायत्तता नपाएसम्म बहुराष्ट्रिय–राज्य बनेको ठहरिँदैन । (भाग ३) सन् १९९० देखि खुला रुपमा राष्ट्र–राज्यको अवधारणामाथि नेपालमा चुनौती आउन थाल्यो । कतिपय समुदायले

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

पहिचान, वर्ग र राष्ट्रियता

  विकासोन्मुख देशमा एउटै देशभित्र कयौं राष्ट्र थिए । तिनै देशमा पनि एक राष्ट्रको अवधारणा लागू गर्न खोजियो । त्यसले विभिन्न जाति, समुदाय वा राष्ट्रलाई भताभुंग बनाउने काम गर्‍यो ।

दृष्टिकोण लोकमन्त्र

राज्य, राष्ट्र र राष्ट्रियतामा रुपान्तरण

नेपालमा धेरै “राष्ट्र” भयो भनेर डराउनुपर्ने कुनै कारण छैन । किनभने, नेपाल एउटा राज्य हो, एउटा राज्यमा धेरै “राष्ट्र” अटाएर बस्न सक्छन् र बस्छन् पनि । (भाग १) नेपाल स्थापना भएदेखि नै